Prawdziwe rany, których nikt nie zadał

Nie każda rana ma sprawcę

Nie wszystkie rany powstają dlatego, że ktoś zrobił coś złego, zaniedbał, nie kochał wystarczająco. A jednak są realne — nosimy je w sobie jako dorośli, wpływają na nasze decyzje, relacje i sposób, w jaki widzimy siebie oraz świat. Często próbujemy znaleźć dla nich adresata, choć w istocie nie było winnego.

Życie nie zawsze rani przez ludzi. Czasem rani przez swoje ograniczenia. Przez to, że jest jakieś, a nie inne. Przez to, że nie da się w nim pomieścić wszystkich potrzeb i oczekiwań jednocześnie. Przez konieczność adaptacji — a adaptacja zawsze coś kosztuje.

Gdy rzeczywistość zawodzi oczekiwania

W dzieciństwie i dorastaniu świat jest obietnicą. Jest w nim nadzieja, że będzie wystarczająco, że będzie sprawiedliwie, że każdy dostanie to, czego potrzebuje. Kiedy ta obietnica się nie spełnia, pojawia się ból. Niekoniecznie dramatyczny, raczej cichy i rozlany, trudny do nazwania.

Brak pieniędzy, choroba w rodzinie, przeciążeni dorośli, konieczność dzielenia uwagi z rodzeństwem — to doświadczenia, które potrafią ranić mimo dobrych intencji. Rodzice mogli kochać i robić, co potrafili, a jednak świat stawiał granice. I te granice były odczuwalne.

Dlaczego ból bez winnego jest tak trudny

Ból, który nie ma jasnej przyczyny, jest trudny do uniesienia. Psychika potrzebuje sensu, potrzebuje odpowiedzi na pytanie „dlaczego?”. Gdy jej nie znajduje, zaczyna szukać jej tam, gdzie jest najbliżej — w relacjach.

Wtedy rany wynikające z realiów życia zaczynają być przypisywane konkretnym osobom. Rodzicom, bo „nie dali”. Rodzeństwu, bo „zabrało”. Partnerom, bo „nie spełniają”. Nie dlatego, że faktycznie są sprawcami, ale dlatego, że stają się nośnikami dawnych napięć.

Rany zakotwiczone w relacjach

Choć źródłem tych ran nie jest relacja, to właśnie w relacjach są one najczęściej przeżywane na nowo. Bliscy stają się ekranem, na który rzutujemy dawne doświadczenia niedoboru, straty czy rozczarowania.

W dorosłym życiu może to wyglądać jak:

• nadmierna wrażliwość na odrzucenie,

• złość nieadekwatna do sytuacji,

• trudność w przyjmowaniu pomocy,

• oczekiwanie, że druga osoba „wypełni” dawne braki.

Relacja nie jest wtedy źródłem bólu, ale miejscem, w którym on się ujawnia.

Dojrzewanie kosztuje

Dojrzewanie — psychiczne i emocjonalne — nie odbywa się w komforcie. Żeby coś w nas mogło się rozwinąć, coś innego musi pęknąć. Wyobrażenia o świecie, o sobie, o tym, jak „powinno być”.

Zmiana rodzi się w napięciu, kryzysie, błędach i niepowodzeniach. Nie dlatego, że ktoś zawiódł, ale dlatego, że życie jest procesem adaptacji. I ta adaptacja zostawia ślady.

Gdy stara rana szuka nowego miejsca

Nieuznany ból nie znika. Wraca w innych momentach życia — wtedy, gdy jesteśmy zależni, zmęczeni, przeciążeni albo gdy relacje stają się ważniejsze. Wtedy łatwo pomylić źródło bólu i uznać, że to ktoś obecny jest jego przyczyną.

A to często nie jest prawda. To raczej sygnał, że coś starego domaga się uwagi — nie naprawy przez drugą osobę, lecz uznania.

Uznanie zamiast oskarżenia

Nie chodzi o to, by unieważniać realne krzywdy ani idealizować bliskich. Chodzi o rozróżnienie między bólem a winą. Między stratą a zaniedbaniem.

Są rany, które nie wymagają przeprosin ani wybaczenia. Wymagają przyjęcia faktu, że coś było trudne, choć nikt nie zawinił. Dopiero wtedy można przestać obciążać relacje ciężarem dawnych doświadczeń.

Żeby dołączyć nowe, stare musi pęknąć

Rozwój często oznacza rozrywanie starych struktur — przekonań, oczekiwań, nadziei. Żeby coś nowego mogło się pojawić, stare musi zrobić miejsce. A to boli.

Nie dlatego, że ktoś nas zranił. Dlatego, że zmiana zawsze niesie stratę.

Rany, które są częścią bycia człowiekiem

Nie wszystkie rany są czyjąś winą. Ale wszystkie są prawdziwe. Są śladem po życiu, które nie zawsze było łagodne, ale było realne.

I być może dojrzałość polega nie na tym, by już nie bolało, lecz na tym, by przestać szukać winnych tam, gdzie potrzebne jest zrozumienie i troska.